On Oct 21, 1965 as they widened the Cuu An river at Cong Vu (aka Mua) village, Zien Hong commune, Kim Dong district, Hung Yen province, a team of workers of Truc Noi village, Quang Trung (today’s Xuan Truc) commune, An Thi district uncovered a pile of 5 golden lotus plates facing downwards at the depth of 2m from the ground. Since then, the relics have been stored in absolute safety at the State Bank branch of Hung Yen.

According to the documents of the Bureau of Relics Management of Hung Yen Province, these 5 gold plates, as determined by the Appraisal Council of the State Bank of Vietnam on March 10, 1975, were made of good quality gold (Au) with over 90% of gold content (vulgarly called gold of 9.5 age). The 5 plates weigh 1,712kg, but if including a small detached fragment weighing 0.012kg, the total weight is 1,724kg.

The 5 Cong Vu gold plates have almost identical design with flared mouth, curved and beveled wall, blooming lotus shape, convex outer petals and concave inner petals. The plates are deep, with flat bottom, and the base is shaped according to the curvature of the petals. Therefore, we can call this Cong Vu Golden Lotus Plates Collection. The plates are of medium size, about 3cm – 4cm high; the mouth diameter is about 19cm – 14cm; the bottom diameter about 13cm – 15cm; the number of lotus petals ranges from 16 to 29. The lotus plates are very skillfully made using inlaid, curving, battering and welding techniques. Each dish looks like a perfect golden lotus in bloom.

Moreover, the inside of each plate is engraved with patterns of phoenixes, lotuses, peonies, chrysanthemums, variations of rolling clouds, vines of all sorts. Tiny dots or dashes create magical lines. Each pattern is structured in a very complex way, with many levels, many layers and many variations. The most complicated and elaborate are the two pairs of phoenixes. Phoenixes of Ly era here are made extremely graceful and splendid from more than 15 different details. All are arranged in a very rational layout, giving the birds an utterly flexible dance posture, being the top sacred bird among 360 birds species, with a streamlined body, brilliant silky feathers, noble head, sun-like eyes, graceful back, sail-like wings, flag-like tail, and earth-like legs…

Similarly, patterns of other kinds in each position and on each plate also display many different styles, different details, varying unpredictably. All are meticulously expressed, finely trimmed, combined with slender, regular lines that always have extremely high curvature. The layout of each pattern is very complete and strict. The overall layout is constructed in many levels, many layers and is also done extremely rigorous. Each pattern fits in its contour. The gaps are always filled with sub-patterns making the whole piece a really magical work of sparkling art.

Under any angle of space or light, or on any artful drawing or print, the Ly dynasty patterns on the 5 Cong Vu golden lotus plates are iconic in terms of gracefulness that is “like velvet, like flowers “, like “flying dragon, dancing phoenix,” which is hard to describe.

Ancient documents often describe the art of Ly era as the most “ingenious” and “sophisticated” of all times. This, proven by the architectural works and stone and terracotta relics of the Ly era, is once more brilliantly shown in the Cong Vu golden lotus plates. The art of the collection of Cong Vu golden lotus plates highlights the characteristics of Ly era art, at the same time clearly reflects the distinct national style in the context of cultural exchange between Dai Viet and China, India and other Southeast Asian countries.

The 5 golden lotus plates of Ly era also show the Buddhist artistic features of the most prosperous Buddhist era in Vietnam with themes such as lotus flowers, phoenix birds, peonies, chrysanthemums, clouds and sky, various S-shaped pattern… once permeated in Ly era temples. The phoenix dancing on a blossoming lotus flower, according to the ancient Eastern Buddhist literature, is also a symbol of the era when the Saint reappears, the era of Heavenly Peace. They were also the popular symbols of the Ly dynasty and were later inherited by the Tran dynasty. The golden lotus plates of Cong Vu brightly demonstrate the glory of a historical age of ancient Dai Viet.

Some researchers believe that these plates were made in the capital Thang Long. This needs to be studied more. But comparing the peony pattern here with the decorative patterns on the Quan Ngua Gold Box (Hanoi) discovered in 1923, we can see that they are exactly the same. Therefore, this hypothesis does have some scientific basis.

The most precious thing is that now in the treasure of Vietnamese Cultural Heritage, there is a unique, one of a kind collection of Cong Vu golden lotus plates with very high historical and cultural value, reflecting many important aspects of the history of Dai Viet during the rule of the Ly dynasty a thousand year ago, the kind of extremely rare relics that researchers deem impossible to find, for many reasons. This collection deservedly are national treasures that need to be preserved and promoted. Then, every time going from Thang Long capital down the Red River to the South to visit Hung Yen, we will have an opportunity to admire the Caged Longan countryside, famous relics such as the Thousand-eyed Guan Yin Buddha statue of Me So pagoda, Chu Dong Tu temple, Hien town and now the 5 golden lotus plates of Ly era that are unique in Vietnam, the region and the world.

Ngày 21/10/1965, trong quá trình mở rộng sông Cửu An, thôn Cộng Vũ (còn gọi là thôn Mụa), xã Diên Hồng, huyện Kim Động, tỉnh Hưng Yên, đội dân công Trúc Nội, xã Quang Trung (nay là xã Xuân Trúc), huyện Ân Thi đã đào được chồng 5 chiếc đĩa hoa sen vàng úp xuống dưới ở độ sâu cách mặt đất 2m. Từ đó đến nay, di vật được cất trữ an toàn tuyệt đối tại Ngân hàng Nhà nước chi nhánh Hưng Yên.

Theo tư liệu của Ban Quản lý Di tích tỉnh Hưng Yên, 5 đĩa vàng này đã được Hội đồng giám định Ngân hàng Nhà nước Việt Nam ngày 10/3/1975 xác định đều được chế tác bằng vàng (Au) chất lượng tốt với hàm lượng vàng trên 90% (dân gian gọi là vàng 9 tuổi rưỡi). Toàn bộ 5 đĩa nặng 1,712kg, nếu tính cả một miếng vàng nhỏ đã bị rời ra nặng 0,012kg thì tổng trọng lượng 5 đĩa vàng là 1,724kg.

5 đĩa vàng Công Vũ có kiểu dáng hoàn toàn tương tự như nhau, miệng loe bẻ, thành vát cong, tạo dáng hình hoa sen nở, mặt ngoài cánh sen nổi, mặt trong lõm, lòng đĩa sâu và phẳng, đáy phẳng, chân đế thấp được tạo dáng theo độ cong của cánh sen. Do vậy, có thể gọi đây là Sưu tập đĩa hoa sen vàng Cộng Vũ. Kích thước các đĩa vào loại trung bình, cao khoảng 3cm – 4cm, đường kính miệng khoảng 19cm – 14cm, đường kính đáy khoảng 13cm – 15cm, số lượng cánh sen dao động từ khoảng 16 đến 29 cánh sen. Các đĩa hoa sen đều được thực hiện bằng kỹ thuật dát, gò, dập, hàn với trình độ kỹ thuật rất cao, mỗi đĩa trông như một bông sen vàng hoàn hảo đang rộ nở.

Hơn thế, trong lòng mỗi đĩa vàng còn được khắc chạm hoa văn chim phượng, hoa sen, hoa mẫu đơn, hoa cúc, mây cuộn, lôi văn biến thể, các loại hoa dây, các chấm nhỏ hoặc vạch nhỏ li ti phủ kín tạo cho mỹ thuật trang trí những đường nét vô cùng huyền diệu. Mỗi loại hoa văn đều được cấu trúc rất phức tạp, nhiều tầng, nhiều lớp, nhiều biến thể. Phức tạp nhất, cầu kỳ nhất là hình hai cặp chim phượng. Phượng thời Lý ở đây được diễn tả dáng vẻ cực kỳ duyên dáng và lộng lẫy được cấu trúc từ hơn 15 chi tiết khác nhau. Tất cả đều được sắp xếp bố cục hết sức hợp lý, tạo cho phượng một tư thế múa cực kỳ uyển chuyển với đẳng cấp là loài chim thiêng đứng đầu 360 loài chim, có thân hình quyến rũ, có bộ lông vũ rực rỡ óng mượt như lụa, đầu như vòm trời, mắt như mặt trời, lưng giống mặt trăng lưỡi liềm, cánh như gió, đuôi như cây, chân như mặt đất…

Các loại hoa văn khác ở mỗi vị trí và trên từng đĩa cũng được thể hiện tương tự với nhiều kiểu dáng khác nhau, nhiều chi tiết khác nhau, biến ảo khôn lường. Tất cả đều được thể hiện tỷ mỉ, tỉa tót chi li kết hợp với những đường nét mảnh mai, đều đặn và luôn luôn được thể hiện với các đường cong có độ uốn cong cực lớn. Bố cục của từng loại hoa văn đều rất đầy đủ, chặt chẽ. Bố cục tổng thể được thể hiện nhiều tầng, nhiều lớp và cũng được thực hiện cực kỳ chặt chẽ, hoa văn luôn luôn được khuôn gọn trong các đường viền, các khoảng trống luôn luôn được điền kín hoa văn phụ khiến cho toàn bộ tác phẩm thực sự là một công trình mỹ thuật lung linh, huyền diệu.

Dưới bất kỳ một góc độ không gian hay ánh sáng nào, hoặc trên bất kỳ một bản vẽ hay một bản rập điêu luyện nào, hoa văn thời Lý trên 5 đĩa hoa sen vàng Cộng Vũ luôn luôn bay bướm, uyển chuyển “như gấm như hoa”,như “rồng bay phượng múa” khó có bút lực nào có thể tả xiết.

Thư tịch cổ thường mô tả nghệ thuật Lý là “tài khéo”, “tinh xảo” xưa nay chưa từng có. Điều này đã được chứng minh qua các công trình kiến trúc và di vật đá, đất nung thời Lý, nay lại được thấy rõ ràng và rực rỡ trên nhóm đĩa hoa sen vàng Cộng Vũ. Nghệ thuật sưu tập đĩa hoa sen vàng Cộng Vũ vừa góp phần tô đậm các đặc trưng của nghệ thuật Lý, vừa góp phần phản ánh rõ phong cách dân tộc trên nền tảng giao lưu văn hóa giữa Đại Việt với văn hóa Trung Quốc, Ấn Độ và các nước Đông Nam Á.

Nhóm 5 đĩa hoa sen vàng Cộng Vũ thời Lý cũng thể hiện rõ tính chất nghệ thuật Phật giáo của một thời đại Phật giáo thịnh đạt nhất Việt Nam với các chủ đề hoa sen, chim phượng, mẫu đơn, hoa cúc, mây trời, hoa văn hình chữ S dạng biến thể… từng tràn ngập trong các chùa tháp thời Lý. Phượng múa trên hoa sen nở, theo điển cố văn học Phật giáo phương Đông còn là biểu trưng cho thời đại có Thánh nhân xuất hiện, Thiên hạ thái bình. Đó cũng là các biểu trưng phổ biến của triều đại nhà Lý sau này được nhà Trần nối tiếp. Ngắm các đĩa sen vàng Cộng Vũ ta như được thấy lại cả một triều đại lịch sử vàng son, oanh liệt của Đại Việt thời xưa.

Một số nhà nghiên cứu cho rằng đó là sản phẩm được làm từ kinh đô Thăng Long. Điều này cần được nghiên cứu thêm. Nhưng nếu ta so sánh hoa văn mẫu đơn ở đây với trang trí hoa văn trên hộp vàng Quần Ngựa (Hà Nội) phát hiện năm 1923 thì thấy chúng giống nhau y hệt. Bởi thế, giả thiết này bước đầu có cơ sở khoa học.

Điều đáng quý nhất là bây giờ trong kho tàng Di sản văn hóa Việt Nam có được một sưu tập đĩa hoa sen vàng Cộng Vũ độc đáo, duy nhất, có giá trị lịch sử văn hóa rất cao, phản ảnh nhiều khía cạnh quan trọng của lịch sử Đại Việt thời Lý từ cách đây hàng nghìn năm, loại di vật cực kỳ quý hiếm mà giới nghiên cứu vì nhiều lý do tưởng như không bao giờ thấy được. Sưu tập rất xứng đáng là bảo vật Quốc gia cần được bảo tồn và phát huy giá trị. Khi đó, mỗi khi có dịp từ Kinh đô Thăng Long, xuôi sông Hồng về phía Nam thăm Hưng Yên ta sẽ có dịp chiêm ngưỡng miền quê Nhãn lồng, các di tích và di vật nổi tiếng như tượng Phật Quan âm Nghìn mắt Nghìn tay chùa Mễ Sở, đền thờ Chử Đồng Tử, phố Hiến và bây giờ là 5 đĩa hoa sen vàng thời Lý đẹp đến từng milimet có một không hai ở Việt Nam, khu vực và Thế giới.

Ass. Prof. Dr. Tong Trung Tin
Former Dir. of the Institute of Archeology
Chairman of Vietnam Association of Archeology